banner liberdade
EDITÓRIALMeúdiaNOTÍSIA IMPORTANTE / HEADLINE NEWS

Ran joven pinta iha estrada ho asidente

121
×

Ran joven pinta iha estrada ho asidente

Share this article
Imajen: Google
Imajen: Google

EDITORIAL,(LIBERDADETL.com) — Iha ikus-ikus ne’e, Sidade Dili no movimentu transporte públiku hosi munisípiu ba kapitál hetan asidente tráfegu ne’ebé envolve motorizada sira. Fenómenu ida-ne’e fenómenu sosiál ida ne’ebé sériu. Preokupante liu, maioria hosi vítima ho idade menus hosi tinan 18, ho insidente sira ne’ebé akontese liuliu iha tempu kalan no dadeer-saan.

Ekipa Think Tank LIBERDADETL nian, maski iha rai liur, maibé sempre akompaña situasaun loron-loron, liuhosi observasaun iha terenu, hodi avalia ona situasaun ida-ne’e hanesan krize seguransa públika ne’ebé provoka hosi kombinasaun fatór estruturál, sosiál, no kulturál.

Análize ida-ne’e bazeia ba monitorizasaun direta iha kampu, halibur informasaun hosi relatóriu públiku, no investigasaun intensivu ba notísia asidente nian ne’ebé sirkula iha mídia sosiál. To’o ohin loron, ekipa seidauk hetan dadus ofisiál husi Polísia Nasionál Timor-Leste kona-ba estatístika asidente. Maibé, frekuénsia hosi post vizuál no narrativu iha espasu dijitál hatudu padraun ida ne’ebé konsistente no innegavel.

Auzénsia hosi dadus ofisiál subliña duni frakeza hosi sistema transparénsia no resposta institusionál ba kestaun seguransa rodoviária nian.

Observasaun hatudu padraun prinsipál tolu hanesan;

Primeiru, predominánsia hosi joven sira ne’ebé laiha ekipamentu seguransa ne’ebé adekuadu, liuliu kapasete padraun.

Segundu, númeru aas hosi insidente durante tempu krítiku—kalan no dadeer-saan—iha korelasaun ho fadiga, halai ho velosidade maka’as, no falta supervizaun.

Terseiru, uza motór ba viajen dook hosi munisípiu mai Dili lahó preparasaun di’ak.

Foin-sa’e sira vítima ba situasaun hirak-ne’e, no iha prátika kondusaun ne’ebé risku.

Ekipa Think Tank LIBERDADETL nian avalia katak asidente hirak-ne’e nu’udar kestaun tráfiku tékniku. Iha situasaun ne’, lori karreta lahó lisensa, liu limite idade, lori karreta ho agresivu, no ignora norma seguransa nian.

Fenómenu ida-ne’e reflete fallansu koletivu ida—família, eskola, komunidade, no estadu—atu kuda dixiplina sosiál no konxiénsia legál iha jerasaun foun sira.

LIBERDADETL espresa deziluzaun boot ho supervizaun ne’ebé fraku, edukasaun seguransa ne’ebé mínimu, no laiha asaun ne’ebé sustentavel no desizivu. Bainhira espasu públiku nakonu ho asidente ne’ebé repete beibeik, enkuantu instituisaun relevante nafatin pasivu, neglijénsia sai hanesan forma ida hosi violénsia estruturál.

Estadu labele hein figura ofisiál atu atua. Moris adolexente ida-idak ne’ebé lakon maka fallansu polítika ida.

Aumentu iha asidente ho motór iha Dili no iha dalan ba munisípiu-sidade hanesan alerta ida ne’ebé maka’as. Laiha intervensaun sériu, trajédia ida-ne’e sei akontese beibeik, hodi normaliza joven sira mate iha estrada públiku.

Ekipa Think Tank LIBERDADETL subliña katak seguransa tráfiku ne’e  kestaun téknika, no reflesaun ida kona-ba maturidade sosiál no responsabilidade estadu nian ba jerasaun sira iha futuru.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!