banner liberdade
FÍGURANOTÍSIA IMPORTANTE / HEADLINE NEWS

Biografia badak Saudozu Nino Konis Santana

169
×

Biografia badak Saudozu Nino Konis Santana

Share this article

FÍGURA, (LIBERDADETL.com) — Moris iha Poposaun Veru, Suku Tutuala, munisípiu Lautém, iha loron 12 fulan-Janeiru 1957, eroi Nino Konis Santana nu’udar oan datoluk husi saudozu Ze-Makar no Poko-Tana.

Iha tinan 1963, hahú nia estudu iha Eskola Bázika Tutuala. Iha tinan 1968, nia transfere ba Eskola Santo Yohanes Bosco Fuiluro, iha ne’ebé nia estuda klase daruak no remata klase dahaat iha tinan 1971. Iha tempu koloniál portugés, graduasaun eskola primária limita de’it ba kuarta klase.

Husi tinan 1971 to’o 1973, nia kontinua nia estudu iha eskola katólika iha Baucau. Husi tinan 1973 to’o 1975, kontinua nia estudu iha Canto Resende, tuir Kursu Formasaun Profesór Posto Eskolar.

Hafoin remata nia estudu, nia hetan nomeasaun nu’udar Delegadu (UNETIM) iha eskola Canto Resende no hahú partisipa ativu iha polítika husi tinan 1975 to’o 1977 nu’udar membru OPJT (Organização Popular Juventude Timorense) ka “Organizasaun Populár Juventude Timorense”.

Nu’udar delegadu, nia lidera sesaun hanorin iha Tutuala, maibé la konsege halo ida-ne’e. Nia kontinua ninia misaun hodi hala’o kampaña ba Pemberantasan Analfabetizmu (PBA) iha Tutuala, no hala’o kna’ar nu’udar xefe OPJT nian iha tinan 1979.

Tuirmai nia hetan kapturasaun husi mane Timoroan ida naran Armando, ne’ebé durante ne’e serbisu hamutuk ho militár Indonézia. Maibé, nia konsege halai fali ba ai-laran ho Armando nia tulun.

Husi tinan 1977 to’o 1979, nia hala’o kna’ar nu’udar Komisáriu Delegadu iha setór orientál. Husi tinan 1979 to’o 1980, nia hala’o kna’ar nu’udar asistente polítiku Fretilin nian iha área Talisma.

Husi tinan 1981 to’o 1983, iha konferénsia líder rezisténsia ho pozisaun aas, nia hetan nomeasaun nu’udar delegadu ba Partido Marxista Leninista Fretilin (Fretilin) ​​ho hanoin komunista, no koloka ba komandu Brigada Vermelha Kompañia C. Husi tinan 1983 to’o 1991, nia hala’o kna’ar nu’udar Komisáriu Polítiku iha área Nakroman Sentrál.

Líder rezisténsia sira ho pozisaun aas barak maka mate iha kampu funu nian iha loron 7 fulan-Setembru tinan 1981, nu’udar konsekuénsia hosi operasaun militár Indonézia nian ne’ebé koñesidu ho naran “Serang Pagar Kain” (Serku Anikilamentu), ne’ebé koñesidu mós ho naran “Operasaun Kikis”.

Husi tinan 1991 to’o 1993, nia hala’o kna’ar nu’udar Komisáriu Polítiku Militár no nu’udar Adjuntu Sekretáriu Partidu Fretilin (CDF), ka Komisáriu Konsellu Administrasaun Fretilin nian.

Nia servisu hamutuk ho Sekretáriu Adjuntu Mauhudu Ran Kadalak, ne’ebé hetan kapturasaun iha loron 23 Janeiru 1992, hamutuk ho nia maun, Jose Manuel Fernandes (Nakfilak), ne’ebé oras ne’e servisu nu’udar deputadu partidu Fretilin nian.

Komisáriu Konsellu Administrasaun Fretilin ida seluk mak atuál Prezidente Partidu Fretilin nian, Francisco Guterres “Lu-olo,” ne’ebé hala’o knaar nu’udar asesór no prezidente Fretilin nian.

Tuir Konferénsia Nasionál Estraordinária iha Sydney, Austrália, iha loron 15-20 Agostu 1998, Nino troka eroi NKS nu’udar Sekretáriu Konsellu Administrasaun Fretilin hafoin kaptura Komandante Supremu Partidu Libertasaun Nasionál, Kayrala Xanana Gusmão, atuál Primeiru-Ministru Repúblika Demokrátika Timor-Leste, iha tinan 1999, no Mau-Hunu Bulerek Karatayana iha tinan 1993.

Ninia pozisaun ikus mak nu’udar Xefe Asesór Polítiku Militár, Ajénsia Intelijénsia Komandante Funu Falintil Altu Rang nian, no mós nu’udar Sekretáriu Jerál Fretilin nian. Pozisaun ida ne’e uluk kaer husi Mau-Hunu Bulerek Karatayana, ne’ebé politiza (despartidariza) Falintil husi Fretilin iha tinan 1987. Tuir mai inimigu kaptura Mau-Hunu no Kery Laran Sabalay, no lakon kontaktu ho sira.

Nino hala’o kna’ar nu’udar Sekretáriu Jerál Komisáriu Ezekutivu durante funu gerilla. Tuir Rezolusaun Aitana No. 4 tinan 1990, nia mate iha Mertutu, Ermera, iha loron 11 fulan Marsu tinan 1998. Nia sempre konsidera nu’udar Fasilitadór Estadista Diplomata Rekonsiliadór no Tolerante.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!